Một sân tennis sáng mạnh chưa chắc đã dễ chơi. Nếu ánh sáng tập trung thành từng mảng, cột đèn nằm trong hướng quan sát hoặc góc chiếu khiến người chơi bị lóa khi ngước nhìn bóng, hệ thống vẫn có thể gây khó chịu dù tổng công suất rất lớn.
Vì vậy, thiết kế chiếu sáng sân tennis cần được bắt đầu từ mục đích sử dụng, mặt bằng sân và yêu cầu thị giác; số lượng đèn và công suất chỉ được chốt sau khi mô phỏng.
Bài viết này trình bày cách xác định mức chiếu sáng, đọc các chỉ số lux và độ đồng đều, lựa chọn vị trí cột, chiều cao treo đèn, bộ đèn và quy trình nghiệm thu. Các giá trị trong bảng là mức tham khảo từ tài liệu quy hoạch hạ tầng của Tennis Australia; dự án tại Việt Nam vẫn cần đối chiếu hồ sơ thiết kế, điều kiện địa phương và yêu cầu của đơn vị quản lý công trình.
Vì sao sân tennis cần một phương án chiếu sáng riêng?
Tennis là môn thể thao có quả bóng nhỏ, di chuyển nhanh và thường đi qua vùng không gian cao hơn tầm mắt. Người chơi liên tục đổi hướng nhìn giữa mặt sân, đối thủ và quỹ đạo bóng. Bởi vậy, yêu cầu của hệ thống không dừng ở việc làm sáng mặt sân mà còn phải tạo điều kiện quan sát ổn định trong suốt pha bóng.
Một phương án đạt yêu cầu phải đồng thời kiểm soát độ rọi, độ đồng đều, chói lóa và ánh sáng tràn. Lux trung bình cao nhưng giữa vùng sáng nhất và tối nhất chênh lệch quá lớn vẫn khiến mắt phải điều tiết liên tục. Tương tự, đèn đặt sai vị trí có thể lọt thẳng vào hướng nhìn khi người chơi giao bóng hoặc đón bóng bổng.
World Tennis/ITF coi hướng dẫn cơ sở sân bãi là tài liệu thực hành tốt cho sân gia đình, câu lạc bộ và sân thi đấu. Tennis Australia cũng nhấn mạnh rằng mục đích sử dụng phải được xác định ngay ở giai đoạn bố trí mặt bằng để vị trí cột, kết cấu đỡ và nguồn điện được chuẩn bị phù hợp.
Bước đầu tiên: xác định sân dùng để làm gì
Không nên chọn đèn trước rồi mới tìm cách “đủ lux”. Trước tiên, chủ đầu tư cần xác định cấp độ sử dụng cao nhất mà sân dự kiến phục vụ: chơi gia đình, kinh doanh theo giờ, đào tạo, thi đấu câu lạc bộ hay giải đấu chuyên nghiệp. Cấp độ này quyết định mức độ rọi, độ đồng đều, kiểm soát chói và hạ tầng điện cần chuẩn bị.
| Mức sử dụng | Lux PPA | Lux TPA | U1 PPA | U2 PPA | U1 TPA | U2 TPA | GR tối đa / Ra tối thiểu |
| Giải trí / dân dụng | 250 | 150 | 0,6 | 0,3 | 0,2 | 0,1 | 50 / 65 |
| Câu lạc bộ / thương mại | 350 | 250 | 0,6 | 0,4 | 0,3 | 0,2 | 50 / 65 |
| Quốc gia / quốc tế* | 1.000 | 500 | 0,7 | 0,5 | 0,5 | 0,3 | 50 / 65 |
Bảng tham khảo mức độ rọi duy trì và độ đồng đều theo Tennis Australia. *Các giải quốc gia, quốc tế hoặc có truyền hình thường có yêu cầu riêng theo từng sự kiện; không nên coi một con số duy nhất là đủ cho mọi giải đấu.
PPA, TPA, U1 và U2 là gì?
- PPA: vùng thi đấu chính, nơi diễn ra phần lớn hoạt động đánh bóng.
- TPA: toàn bộ khu vực sử dụng để chơi, bao gồm phần sân và khoảng chạy đà xung quanh.
- U1: tỷ lệ giữa độ rọi thấp nhất và độ rọi trung bình; phản ánh mức độ tồn tại vùng tối.
- U2: tỷ lệ giữa độ rọi thấp nhất và độ rọi cao nhất; phản ánh chênh lệch giữa vùng sáng nhất và tối nhất.
- GR: chỉ số đánh giá chói lóa; giá trị càng thấp thì khả năng kiểm soát chói càng tốt.
- Ra/CRI: chỉ số hoàn màu, cho biết màu sắc của bóng, vạch sân và bề mặt được tái hiện trung thực đến đâu.
Các mức trong bảng là độ rọi sau khi đã tính đến suy giảm quang thông và tình trạng vận hành. Khi nghiệm thu ban đầu, giá trị đo thường phải cao hơn để hệ thống vẫn đáp ứng sau một thời gian sử dụng.
Phạm vi tính toán không chỉ là phần kẻ vạch
Theo luật tennis, phần sân kẻ vạch dài 23,77m; rộng 8,23m cho đánh đơn và 10,97m cho đánh đôi. Tuy nhiên, người chơi còn di chuyển ra ngoài đường biên để đón bóng. Vì vậy, mô hình chiếu sáng phải bao phủ cả vùng chạy đà, không chỉ hình chữ nhật nằm trong vạch sân.
Khi khảo sát, cần ghi nhận đầy đủ chiều dài và chiều rộng khuôn viên, khoảng cách đến hàng rào, lối đi, khán đài, sân liền kề và công trình xung quanh. Một phương án đủ sáng trên mô hình sân tiêu chuẩn có thể không còn phù hợp khi lắp trong khu đất hẹp, gần nhà dân hoặc có cây và công trình che chắn.
Năm yếu tố quyết định chất lượng chiếu sáng sân tennis
1. Độ đồng đều quan trọng không kém lux trung bình
Người chơi phải theo dõi bóng liên tục từ cuối sân lên gần lưới. Nếu một nửa sân sáng mạnh còn phần còn lại tối hơn rõ rệt, mắt sẽ mất thời gian thích nghi, làm giảm khả năng phán đoán tốc độ và quỹ đạo bóng. Vì vậy, báo cáo mô phỏng cần thể hiện cả lux trung bình, lux tối thiểu, lux tối đa và các tỷ lệ đồng đều; không nên chỉ đưa ra một con số lux duy nhất.
2. Kiểm soát chói trong hướng nhìn của người chơi
Chói lóa thường xuất hiện khi đèn nằm trong vùng nhìn lúc giao bóng, đập bóng cao hoặc di chuyển về cuối sân. Giải pháp không đơn giản là hạ góc đèn xuống, bởi điều đó có thể tạo vùng tối hoặc ánh sáng tràn. Cần phối hợp vị trí cột, chiều cao treo, quang học của đèn và góc ngắm trong cùng một mô hình.
3. Hạn chế ánh sáng tràn ra ngoài sân
Sân nằm gần khu dân cư cần đặc biệt quan tâm đến ánh sáng lọt qua hàng rào, chiếu vào cửa sổ hoặc bầu trời. Đèn có quang học phù hợp, tấm chắn sáng và góc lắp hợp lý giúp tập trung quang thông vào khu vực cần thiết. Việc này vừa giảm ảnh hưởng tới xung quanh, vừa tránh tiêu tốn điện cho phần diện tích không phục vụ thi đấu.
4. Màu ánh sáng phải ổn định và dễ quan sát
Trong cùng một sân, không nên pha trộn nhiều nhiệt độ màu hoặc dùng các bộ đèn có chất lượng màu quá khác nhau. Màu ánh sáng ổn định giúp vạch sân, bóng và nền sân có độ tương phản rõ hơn. Với sân có quay video, yêu cầu hoàn màu và hiện tượng nhấp nháy cần được xác định ngay từ đầu thay vì xử lý sau khi lắp đặt.
5. Hệ thống cần có chế độ vận hành phù hợp
Sân kinh doanh không nhất thiết phải chạy toàn bộ công suất trong mọi thời điểm. Có thể chia mạch hoặc điều khiển theo chế độ tập luyện, thi đấu và vệ sinh sân. Khi lập phương án, cần tính đến tủ điện, khả năng điều khiển, công suất nguồn và phương án nâng cấp trong tương lai.
Bố trí cột đèn sân tennis như thế nào?
Vị trí cột phải được xác định cùng với vùng chạy đà, hàng rào và hướng quan sát của người chơi. Cột không được trở thành chướng ngại trong khu vực vận động. Với sân dùng chung cho nhiều môn, cần kiểm tra toàn bộ vùng hoạt động của từng môn trước khi chốt móng cột.
Xem thêm: Cột đèn sân Tennis NC-01
Phương án chiếu sáng hai bên sân
Tài liệu Tennis Australia mô tả phương án chiếu sáng bên sân cho một sân riêng lẻ thường dùng bốn hoặc sáu cột, với chiều cao tham khảo khoảng 8-12m. Đây chỉ là điểm khởi đầu để mô phỏng, không phải công thức áp dụng cứng cho mọi mặt bằng.
| Phương án | Ưu điểm | Điểm cần kiểm tra |
| 4 cột | Ít móng và ít vị trí đi dây hơn; phù hợp khi mặt bằng bị giới hạn. | Mỗi vị trí có thể phải gánh nhiều quang thông hơn; cần kiểm tra kỹ chói và vùng tối. |
| 6 cột | Phân bổ ánh sáng thành nhiều điểm, thường thuận lợi hơn khi xử lý độ đồng đều. | Chi phí cột, móng và cáp tăng; cần tránh cột xâm phạm vùng chạy đà hoặc lối đi. |
Chiếu sáng góc cao cho cụm nhiều sân
Với cụm nhiều sân, phương án cột cao ở các góc có thể giảm số lượng vị trí cột trong khuôn viên. Đổi lại, kết cấu cột, tải trọng gió, góc chiếu xa, chói và khả năng bảo trì phải được đánh giá kỹ hơn. Phương án này không nên được sao chép từ một dự án khác nếu chưa có tính toán kết cấu và mô phỏng quang học cho mặt bằng thực tế.
Không chọn chiều cao cột chỉ theo thói quen
Cột thấp giúp giảm chi phí ban đầu nhưng thường làm góc chiếu dốc hơn và tăng nguy cơ đèn lọt vào hướng nhìn. Cột cao có thể cải thiện phân bố ánh sáng nhưng đòi hỏi thân cột, móng, thiết bị nâng và bộ đèn phù hợp. Chiều cao cuối cùng phải được xác định cùng với vị trí cột, quang học đèn, tải trọng và khoảng cách đến khu dân cư.
Xem thêm: Cột đèn sân Tennis NC-02
Những lưu ý khi thiết kế chiếu sáng sân chơi tennis
Kế hoạch thiết kế chiếu sáng cho sân chơi tennis nói riêng và sân thể thao nói chung chúng ta cần có một số vấn đề chung cần lưu ý như sau:
– Dự kiến mức độ tiêu chuẩn cần chiếu sáng điều này sẽ ảnh hưởng tới độ rọi, tính đồng nhất của chiếu sáng.
– Kinh phí vật tư, kinh phí lắp đặt, bảo hành, bảo trì định kỳ.
Tiêu chuẩn chiếu sáng ngoài trời:
- Class I: Top-level ,thi đấu cấp quốc gia và thi đấu cấp quốc tế ở mức độ cao nhất Số lượng khán giả lớn và đảm bảo khoảng cách quan sát xa. Có thể có quay phát trực tiếp.
- Class II: Mid-level, chẳng hạn như các giải đấu câu lạc bộ khu vực hoặc địa phương. Số lượng khán giả cỡ trung bình với khoảng cách xem trung bình. Luyện tập chuyên nghiệp cũng có thể được bao gồm trong tiêu chuẩn này.
- Class III: Các sân chơi phong trào, thi đấu cấp độ thấp, chủ yếu như các sân tập công sở, sân chơi trong trường học. Thường không có quay phát chuyên nghiệp.
Xem thêm: Cột đèn sân Tennis NC-03
Lên phương án các tiêu chí đáp ứng chiếu sáng cần thiết trước khi thiết kế.
Các tiêu chí đề ra phải đảm bảo được xác định các yếu tố sau đây:
- Tiêu chuẩn thi đấu mức nào : Việc này là việc quan trọng và đầu tiên cần phải làm, người thiết kế phải lường trước được các tình huống khả năng chiếu sáng có thể xảy ra. Ví dụ 1 sân có thể tổ chức được cả giải phong trào và thi đấu thì cường độ chiếu sáng có thể thay đổi. Tích hợp bộ điều khiển công suất tránh lãng phí chẳng hạn.
- Cường đồ sáng, độ chói (lóa) thực tế khi đấu. Điều kiện mặt sân, độ bóng, phản xạ thực tế của sân có đảm bảo không. Vị trí đặt những mẫu cột đèn chiếu sáng và đèn. Góc chiếu của đèn sân tennis thường là vuông góc với mặt sân. Hạn chế tối đa tia sáng rọi trực tiếp vào mặt người chơi.
- Độ bền chất lượng và an toàn của đèn và cột: Một điều lưu ý khi lựa chọn sản phẩm, độ hao mòn hiệu suất của đèn, khả năng chống tác động môi trường, khả năng chập cháy, nổ, an toàn điện khi sử dụng. cột đèn sân Tennis chống han gỉ, chịu được ngoại lực như mưa gió, bão cấp độ bao nhiêu. Các va chạm của con người tạo ra khi sử dụng. Với chi phí ban đầu bạn bỏ ra có thể nhiều hơn một vài triệu cho công trình nhưng sự đảm bảo tin cậy khi sử dụng bao giờ cũng tốt hơn khi vẫn còn tiềm ẩn các sự cố xảy ra.
- Khả năng thay thế lắp đặt,bảo dưỡng bảo hành: Như yếu tố độ bền sản phẩm đã nhắc ở trên thì khả năng thay thế lắp đặt bảo dưỡng định kỳ cũng được tính tới. Không có gì là sử dụng được mãi nên sử dụng một thời gian nhất định hoặc các trường hợp bất khả kháng thì thì vẫn phải thăm dò, lau chùi định kỳ để bảo vệ hệ thống. Việc lựa chọn thiết bị chất lượng sẽ giảm tối thiểu các vấn đề phát sinh này.
Xem thêm >>> cột đèn đường mạ kẽm nc 09
Bảo trì và đánh giá lại hệ thống sau khi đưa vào sử dụng
Bụi bẩn trên mặt kính, thay đổi góc đèn, suy giảm quang thông và cây xanh phát triển quanh sân đều có thể làm kết quả thực tế khác với lúc nghiệm thu. Tennis Australia khuyến nghị đánh giá hiệu suất định kỳ khoảng 2-3 năm một lần hoặc khi nhận thấy chất lượng chiếu sáng thay đổi.
- Làm sạch bề mặt quang học theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Kiểm tra góc ngắm, liên kết cơ khí, tình trạng thân cột và móng.
- Kiểm tra tủ điện, dây dẫn, tiếp địa và thiết bị bảo vệ.
- Đo lại lux và độ đồng đều tại các điểm đại diện, đặc biệt sau khi thay đèn hoặc thay đổi góc chiếu.
- Ghi nhận phản hồi của người chơi về vùng tối và vị trí gây lóa để đối chiếu với kết quả đo.
Một số mẫu đèn NCLIGHTING cung cấp chuyên dụng cho chiếu sáng sân tennis
Đèn pha led
Đèn pha led 5054 là dòng đèn pha chất lượng ổn định, được thiết kế đơn giản với bộ nguồn led công thức cao. Phù hợp chiếu sáng các sân bóng đá mini hoặc là thi đấu cấp độ luyện tập cho sân tennis. Sử dụng công suất 300W-500W. Giá bán từ 2.150.000 – 3.500.000/bộ. Miễn phí vận chuyển , bảo hành đổi mới 30 tháng.
Đèn Tunnel Module
Loại đèn chuyên dụng cho sân tennis, đang dùng để sử dụng thay thế cho các bóng cao áp 1000W truyền thống. Với các ưu điểm nổi trội.
- Quang hiệu tốt hơn ~130lm/W
- Thiết kế phân bổ ánh sáng đồng đều, góc chiếu rộng hơn. Không chói mắt.
- Giá thành rẻ, linh kiện có sẵn dễ dàng thay thế, bảo trì, lắp đặt.
- Tiết kiệm điện năng- điều hiển nhiên.
Thông số cơ bản :
- Chip led: PHILIPS SMD 3030
- Nguồn: PHILIP
- Driver : DIMMER 1-10V
- Cấp bảo vệ: IP65, IK08, Class I, SPD 10KV Bảo hành: 3 năm
Xem thêm >> báo giá cột đèn chiếu sáng
Bài viết trên là những chia sẻ về thiết kế chiếu sáng sân tennis, quý khách quan tâm cần tư vấn thiết kế hoặc góp ý vui lòng liên hệ tới :
Nếu bạn cần tư vấn nhanh, bạn có thể gửi thông tin vị trí lắp đặt, diện tích, chiều cao lắp và nhu cầu ánh sáng. Khi có dữ liệu đầu vào rõ ràng, việc chọn đúng đèn sẽ nhanh hơn và hạn chế sai số sau khi lắp đặt.
Bình luận